Rodzaje glonów w akwarium: jak je rozpoznać i co pomaga na każdy

Najpierw rozpoznaj glony

• czarna broda (BBA, zwana też czarnymi glonami pędzelkowatymi): ciemnoszare do czarnych kępki na brzegach liści, korzeniach i wężykach; mimo koloru to krasnorost,
• glony rogowe (staghorn): szaro-zielone rozgałęzione pasma przypominające małe poroża, na brzegach liści i sprzęcie; krasnorost z rodzaju Compsopogon,
• zielone plamy (GSA): twarde okrągłe zielone kropki, których nie da się zetrzeć, na szybie i starszych liściach, zwłaszcza anubiasów,
• zielony nalot (GDA): miękka zielona warstwa na szybie, którą można zetrzeć palcem i która wraca w ciągu kilku dni,
• glony włosowate lub nitkowate: zielone włókna, długie i miękkie albo krótkie i sztywne, na roślinach i dekoracjach,
• sinice (cyjanobakterie): śluzowata niebiesko-zielona do niemal czarnej warstwa na podłożu i liściach, która schodzi w jednym kawałku i brzydko pachnie,
• okrzemki: pylisty brązowy nalot, głównie w pierwszych tygodniach,
• zielona woda: swobodnie pływające jednokomórkowe glony, które zabarwiają cały zbiornik na zielono.

Okrzemki dotyczą głównie nowych zbiorników i opisuje je poradnik o glonach w nowym akwarium. Zielona woda ma osobną sekcję w poradniku o mętnej wodzie w akwarium. Ten poradnik dotyczy glonów w zbiorniku działającym od miesięcy.

Dlaczego w dojrzałym zbiorniku nagle pojawiają się glony

Rośliny i glony potrzebują tego samego: światła, CO₂ i składników odżywczych. Dopóki to jest zrównoważone, a rośliny dobrze rosną, glony nie mają szans. Zaburz jeden z tych elementów – skończy się butla z CO₂, wydłuży się fotoperiod, ustanie nawożenie, dojdzie więcej ryb, filtr zwolni albo w podłożu zgromadzi się mulm – a glony zareagują szybciej niż rośliny.

Dlatego warto zapytać, co zmieniło się w ostatnich tygodniach. Wartości wyjściowe dla akwarium roślinnego:

• CO₂ 20–30 mg/l (ppm), stałe przez cały fotoperiod, jeśli dozujesz CO₂,
• azotany (NO₃) 10–20 mg/l,
• światło 6–8 godzin dziennie.

Czarna broda i glony rogowe

Oba to krasnorosty i oba zwykle pojawiają się, gdy CO₂ jest niskie lub waha się w ciągu dnia, a w zbiorniku gromadzą się odpady organiczne: resztki jedzenia, martwe liście, mulm w filtrze i podłożu. BBA często rośnie przy wylocie filtra i na sprzęcie, ale też w martwych zakamarkach, więc źródła różnią się w ocenie, czy większym problemem jest silny, czy słaby przepływ. Zgadzają się natomiast, że woda powinna krążyć w całym zbiorniku bez martwych stref.

• ustabilizuj CO₂: taka sama ilość każdego dnia przez cały fotoperiod i nie dopuszczaj do opróżnienia butli,
• mocno porośnięte liście utnij przy nasadzie; nie da się ich oczyścić,
• odsysaj mulm z powierzchni podłoża i regularnie podmieniaj wodę; wkłady filtra płucz w wodzie odlanej ze zbiornika, nie pod kranem, i nie w tym samym dniu co gruntowne czyszczenie podłoża,
• wyjmij porośnięte korzenie lub kamienie, potraktuj je 3-procentowym nadtlenkiem wodoru przez kilka minut i dokładnie wypłucz w wodzie z uzdatniaczem; nie dotykaj nim mchów i roślin przyczepionych do korzenia,
• miejsca, których nie da się usunąć, można punktowo potraktować płynnym węglem, zwykle na bazie glutaraldehydu.

Glony BBA pojawiają się też w zbiornikach bez dozowania CO₂ i obowiązuje ta sama logika w innej formie: utrzymuj stabilne warunki, światło raczej około 6 godzin, podmieniaj podobną ilość wody regularnie, zamiast rzadko i dużo, i dbaj o czystość zbiornika.

W przypadku płynnego węgla dawki punktowe wliczają się do dziennej sumy podanej na etykiecie dla objętości Twojego zbiornika i tej sumy nie wolno przekraczać. Wyłącz filtr na kilka minut, nałóż preparat strzykawką bezpośrednio na glony, po czym włącz filtr ponownie. Preparaty różnią się siłą, a co najmniej jeden producent ostrzega, że przedawkowanie przy punktowym stosowaniu może uszkodzić rośliny, dlatego nie podajemy tu żadnej wartości. Źle reagują na niego Vallisneria i niektóre mchy, a preparat może szkodzić krewetkom i ślimakom. Jeśli ryby lub krewetki zareagują na zabieg, od razu zrób dużą podmianę wody. Potraktowane glony w ciągu kilku dni stają się różowe lub białe, a krewetki Amano zjadają to, co zostanie; same nie poradzą sobie z dojrzałym, zdrowym nalotem.

Dozowanie nadtlenku wodoru bezpośrednio do zbiornika nie jest warte ryzyka: publikowane dawki różnią się kilkukrotnie, a przedawkowanie szkodzi krewetkom, rybom, wrażliwym roślinom i bakteriom filtracyjnym.

Zielone plamy i zielony nalot

Zielone plamy mocno przywierają do szyby i liści, a najbardziej dotykają wolno rosnące rośliny, takie jak anubiasy. Najczęściej towarzyszą im niski poziom fosforanów (PO₄) oraz długie lub bardzo jasne oświetlenie. Zmierz fosforany czułym testem: jeśli wynik jest na dole skali lub poniżej około 0,5 mg/l, dozuj nawóz fosforowy (orientacyjny cel to 0,5–2 mg/l, zobacz poradnik o nawożeniu). Bardzo wysokie wartości, około 3 mg/l lub więcej, to rzadsza przyczyna; wtedy pomagają większe podmiany wody. Następnie zeskrob plamy skrobakiem z ostrzem i obserwuj, czy wracają. Najskuteczniej wyjadają je ślimaki Nerita.

Zielony nalot luźno osadza się na szybie. U wielu hobbystów sprawdza się metoda: zostaw nalot na co najmniej trzy tygodnie, aż się zestarzeje i zacznie kruszyć, po czym zetrzyj go całym naraz i od razu podmień wodę, by usunąć resztki. Z doświadczenia akwarystów wynika, że ścieranie co kilka dni uwalnia zarodniki i nalot wraca.

Glony włosowate i nitkowate

Glony włosowate rosną, gdy światła jest więcej, niż rośliny mogą wykorzystać przy dostępnym CO₂ i składnikach odżywczych, albo gdy rośliny rosną wolno z innego powodu. Co pomaga:

• wyciągnij nitki ręcznie i przytnij mocno obrośnięte liście,
• skróć fotoperiod do około 6 godzin,
• doprowadź CO₂ i nawożenie do porządku, tak aby rośliny rosły pełną parą,
• krewetki Amano i inne krewetki karłowate, które zjadają miękkie włókna, ale krótkie i sztywne zostawiają w spokoju.

Algicydy nie usuwają przyczyny. Niektóre szkodzą roślinom, część ma na etykiecie ostrzeżenie dla krewetek, a te na bazie miedzi zabijają krewetki i ślimaki, więc nie stosuj ich w żadnym zbiorniku z bezkręgowcami.

Sinice (cyjanobakterie)

Sinice to fotosyntetyzujące bakterie, a nie glony. Dobrze czują się tam, gdzie woda się nie rusza, w podłożu pełnym odpadków organicznych, przy przekarmianiu, a czasem także wtedy, gdy azotany spadły do zera.

• podczas podmiany wody odessij syfonem jak najwięcej śluzu i wyczyść powierzchnię podłoża,
• popraw cyrkulację, żeby żaden kąt nie był stojący,
• nie dopuść do spadku azotanów do zera: 10–20 mg/l w zbiorniku roślinnym, mierzalne 5–10 mg/l w zbiorniku z krewetkami,
• karm mniej,
• przy silnym zakwicie najpierw odessij, co się da, a potem zaciemnij zbiornik na trzy do czterech dni: zasłoń także boki, wyłącz CO₂, przerwij nawożenie, dodaj kamień napowietrzający lub podnieś wylot filtra, karm bardzo oszczędnie i obserwuj ryby i krewetki. Potem zrób dużą podmianę wody, bo obumierające sinice zanieczyszczają wodę.

Zaciemnienie nie usuwa przyczyny. Jeśli przepływ, ilość materii organicznej i składniki odżywcze pozostaną takie same, sinice wrócą w ciągu kilku tygodni.

Jak do tego podejść i co zapisywać

Zmieniaj jedną rzecz naraz i daj jej co najmniej tydzień. Fotografuj to samo miejsce z tego samego ujęcia przy tym samym świetle i notuj, co zmieniłeś: fotoperiod, CO₂, nawożenie, podmiany wody, nowe rośliny lub ryby. Glony reagują z opóźnieniem, więc bez notatek trudno ocenić, co wywołało zakwit, a co go zatrzymało.

Zdjęcie tego samego miejsca po tygodniu powie ci więcej niż pamięć.