Hoe lang aquariumverlichting aan laten: lichtperiode en intensiteit voor planten

Hoeveel uur

Laat het licht in een nieuwe bak de eerste twee of drie weken 6 uur per dag branden en voeg dan elke week 30 minuten toe tot je op 7 of 8 uur zit. Jonge planten kunnen nog niet veel licht gebruiken, en wat zij laten liggen gaat naar algen.

• low-tech bak, geen CO₂, bescheiden licht: 6–8 uur,
• sterk licht met geïnjecteerde CO₂: ook 6–8 uur – hoe sterker het licht, hoe meer reden om aan de korte kant te blijven,
• langer dan 8 uur: alleen in een ingelopen bak waar planten goed groeien en algen zich niet uitbreiden; Tropica raadt meer dan 10 uur per dag af – langer verlichten levert de planten niets op en speelt algen in de kaart.

Neemt de algengroei toe terwijl je de verlichting opbouwt? Voeg dan geen uren meer toe en houd het bij de huidige duur.

Uren zijn maar de helft: de intensiteit

Wat planten daadwerkelijk ontvangen is een dagelijkse dosis licht: intensiteit maal uren. Zwakker licht gedurende 8 uur en sterk licht gedurende 6 uur kunnen op een vergelijkbare dosis uitkomen. Langere belichting compenseert een zwakke lamp echter maar deels: onder een bepaalde intensiteit groeien planten nauwelijks, hoe lang het licht ook aan is. De oplossing is dan een sterkere lamp of minder veeleisende planten.

Licht voor planten wordt opgegeven als PAR (strikt genomen PPFD), in µmol/m²/s. Er bestaat geen vaste indeling; de indeling die in de hobby het vaakst wordt genoemd is op basis van PAR op de bodem:

• tot ongeveer 30: weinig licht – genoeg voor anubias, varens, crypto's, bucephalandra en mossen,
• 30–50: gemiddeld licht – de meeste stengelplanten, en CO₂ begint zich terug te betalen,
• boven 50: veel licht – veeleisende en rode planten, en zonder CO₂ kun je algen verwachten.

Andere auteurs en lampenfabrikanten noemen veel hogere waarden, omdat ze dichter bij de lamp meten. PAR neemt snel af met de afstand tot de lamp, dus een meting vlak onder het licht is veel hoger dan wat planten op de bodem van een dieper aquarium krijgen.

Het dagschema instellen

Laat de verlichting als één aaneengesloten blok op een timer draaien, elke dag op hetzelfde tijdstip. Als je het handmatig schakelt wanneer je eraan denkt, verandert de dosis van dag tot dag.

Heeft je lamp een zonsopgang- en zonsondergangfunctie? Gebruik die dan. Licht dat plotseling aanspringt in een donkere kamer laat vissen schrikken. Tel de belichtingsduur van lichten aan tot lichten uit, inclusief de overgangen – zo telt SUISO het ook in het lichtschema.

Een pauze midden op de dag (een "siësta") is populair in lowtech-aquaria, maar er is geen solide bewijs dat die algen voorkomt, dus je hebt hem niet nodig. Hij is vooral handig als je het aquarium zowel voor het werk als 's avonds verlicht wilt hebben.

Daglicht uit een raam komt bij de dosis op. Houd direct zonlicht van het aquarium weg: het voedt algen en verwarmt het water.

Licht en CO₂ gaan samen

Hoe sterker het licht, hoe meer CO₂ en voedingsstoffen planten nodig hebben om het te benutten. Als daar tekort aan is, nemen algen het overschot aan licht over. Daarom eindigt sterk licht zonder CO₂-injectie bijna altijd in algen, en daarom doen lowtech-aquaria het beter met zachter licht.

Zet de CO₂ een tot twee uur voor de verlichting aan, zodat het niveau al op streefwaarde is als het licht aangaat, en zet hem ongeveer een uur voor lichten uit uit, uiterlijk tegelijk met het licht – planten gebruiken hem niet in het donker. Mik op 20–30 mg/l (ppm); meer brengt vissen en garnalen in gevaar. Als vissen naar lucht happen aan het oppervlak, zet je de CO₂ uit en breek je het wateroppervlak. Een luchtsteen 's nachts helpt, omdat planten en vissen in het donker alleen zuurstof verbruiken.

Te weinig of te veel licht

• uitgerekte stengels met grote tussenruimtes tussen de bladeren – te weinig licht,
• rode planten die groen worden of oranje blijven – meestal te weinig licht, hoewel CO₂ en meststoffen ook meespelen,
• kale onderste stengels – vaak schaduw van de bovenste groei of een gebrek aan CO₂ in plaats van een zwakke lamp; snoei en herplant de toppen,
• algen die sneller groeien dan de planten – meer licht dan de CO₂ en voedingsstoffen aankunnen.

Als er algen opduiken, verkort dan eerst de belichtingsduur naar 6 uur en zoek daarna naar andere oorzaken. Drijfplanten geven schaduw en nemen tegelijk voedingsstoffen op; als ze de planten eronder te veel beschaduwen, haal er dan wat uit.

Veelgemaakte fouten

• 10–12 uur belichten "zodat planten sneller groeien",
• een plek waar direct zonlicht op het aquarium valt,
• sterker licht zonder CO₂ en bemesting aan te passen,
• uren en intensiteit tegelijk wijzigen – of samen met de bemesting,
• geen timer.

Wacht na elke wijziging aan de verlichting minstens een week voordat je het resultaat beoordeelt. Planten en algen reageren allebei met vertraging.

Wat je moet noteren

Aan- en uittijden, de dimmerstand, een nieuwe lamp en elke keer dat je de belichtingsduur verlengt of verkort. Zet de lamp in je uitrustingslijst, zodat je ziet wanneer die is geplaatst. Als er algen verschijnen of stengels gaan uitrekken, kun je zien of het licht vlak ervoor is veranderd – een van de eerste dingen om te controleren. De Advisor leest het lichtschema uit je aquariuminstellingen, dus houdt er rekening mee als je naar algen vraagt.