Sulawesi-garnalen en Tylomelania-slakken: warm, alkalisch water, stabiliteit en bescherming

Waarom Sulawesi-soorten anders zijn

Sulawesi-Caridina-garnalen (cardinal, harlequin, yellow cheek, blue leg Poso en andere) en Tylomelania-slakken komen van het Indonesische eiland Sulawesi, vooral uit de oude meren: het Malili-merensysteem (Matano, Mahalona, Towuti) en het Posomeer. Veel soorten leven in één meer en nergens anders.

Het water daar is het hele jaar warm en licht alkalisch – het tegenovergestelde van wat crystal- en beeshrimps nodig hebben. De aquasoil en het zure water waar die garnalen op rekenen, en de CO₂ van beplante aquaria, zouden Sulawesi-soorten schaden.

Ze zijn gevoelig voor ammoniak, nitriet, koper, medicijnen en schommelingen in de waterchemie, en ze zijn geen eerste garnaal. Begin eraan als je al andere garnalen hebt gehouden en je water stabiel kunt houden.

Water: wat bekend is en wat niet

Veldgegevens zijn schaars en de bronnen spreken elkaar tegen. Voor de Malili-meren worden temperaturen van ongeveer 27–31 °C genoemd. Voor het Matanomeer geeft de wetenschappelijke revisie van Sulawesi-garnalen een pH van ongeveer 7,4, terwijl Indonesische oppervlaktemetingen uit 2008–2016 uitkomen op ongeveer 8,2–8,9. Voor andere meren, ook het Posomeer, zijn de gegevens verspreid en inconsistent.

De praktijk in aquaria wijkt af van de veldgegevens en ook houders zijn het niet eens. Globale waarden die in aquaria worden gebruikt:

• temperatuur 27–30 °C,
• pH ongeveer 7,5–8,5,
• GH ongeveer 4–8 °dGH en KH 3–6 °dKH,
• TDS – de aanbevelingen lopen meer uiteen dan bij andere garnalen, grofweg 100 tot 300 ppm, volgens sommigen lager; gebruik het vooral om te controleren of je water gelijk blijft,
• ammoniak en nitriet op nul, nitraat zo laag als je het kunt houden.

Sulawesi-mineraalzouten zijn er in meerdere versies, elk door de fabrikant bedoeld voor een andere pH, bijvoorbeeld rond 7,5 of 8,5; de pH die je in het aquarium werkelijk krijgt kan afwijken. Welke je kiest hangt af van de soort en het water waarin de dieren hebben geleefd; vraag het de kweker bij wie je ze koopt en begin met water dat dicht bij het zijne ligt.

In SUISO vult “Suggest from livestock” bij de streefwaarden van het aquarium een globaal gemeenschappelijk bereik in voor pH, KH, GH en TDS, op basis van de catalogus voor de soorten die je houdt. Zie het voor Sulawesi-soorten alleen als beginpunt: pas het aan op het water waarin je dieren het goed doen, en noteer TDS onder “More values” wanneer je een watertest invoert.

Stabiliteit boven exacte waarden

Schommelingen in de waterchemie zijn een van de meest voorkomende redenen waarom Sulawesi-garnalen doodgaan. Een groter aquarium helpt, omdat het water daar langzamer verandert, en kleine, regelmatige waterverversingen in plaats van grote ook – houders raden aan om niet meer dan ongeveer 10 % per keer te verversen.

Meng nieuw water van tevoren van RO-water en Sulawesi-zout, controleer de TDS en pH en breng het op aquariumtemperatuur. Voeg het langzaam toe.

Vul verdamping aan met gewoon RO-water, zonder zout. Mineralen verdampen niet, dus bijvullen met gezouten water blijft de TDS opdrijven, en niet bijvullen maakt het water te geconcentreerd.

Laat CO₂, aquasoil, turf en voedingsrijke bodems weg. Houd de beplanting licht, want fotosynthese laat de pH over de dag schommelen. Inert zand of fijn grind en stenen waarop biofilm groeit werken goed.

Als een waarde buiten het bereik valt, breng je die langzaam terug, over meerdere dagen. Bij deze garnalen is een snelle ingreep een groter risico dan een waarde die iets afwijkt.

Rijpheid van het aquarium, biofilm en voeding

Zet geen Sulawesi-garnalen in een nieuw aquarium. Nul ammoniak en nitriet is niet genoeg: de garnalen leven vooral van biofilm op stenen, en die heeft tijd nodig om te groeien. Bronnen raden meestal aan het aquarium twee tot vier maanden te laten inlopen.

Voer spaarzaam met fijn voer – alleen wat de garnalen binnen een uur of twee opruimen – en verwijder resten. In warm alkalisch water zit meer van de ammoniak in de giftige vorm, dus rottend voer doet sneller schade.

Tylomelania-slakken zijn grote eters en hebben meer voer nodig dan gewone aquariumslakken, maar hun resten belasten ook het water voor de garnalen. Houd in een garnalenaquarium maar één of enkele slakken. Ze krijgen telkens één jong, dus de aantallen groeien langzaam.

Eén garnalensoort per aquarium

Houd per aquarium maar één Sulawesi-garnalensoort. Sommige houders melden dat soorten zich in aquaria onderling kruisen, andere bronnen zeggen van niet; hybriden zijn in elk geval waardeloos om de soort in stand te houden. De soorten komen bovendien uit verschillende meren en hun behoeften verschillen. Houd ook Tylomelania-soorten apart: ze hybridiseren in het wild en zijn in de handel moeilijk te determineren.

Tylomelania-slakken kunnen samen met Sulawesi-garnalen in één aquarium; ze hebben vergelijkbaar water nodig.

Neocaridina kruist niet met Sulawesi-garnalen, maar heeft koeler, ander water nodig, dus ze horen niet samen; hetzelfde geldt voor crystal- en beeshrimps. Vissen passen slecht: de garnalen zijn klein en hun jongen zouden het niet overleven.

Bescherming: kweek, nooit uitzetten, geen experiment

Veel Sulawesi-garnalen- en slakkensoorten staan als Critically Endangered op de Rode Lijst van bedreigde soorten. Bedreigingen zijn onder meer nikkelwinning, vervuiling en uitheemse soorten: flowerhorn, een kunstmatig gekweekte cichlidenhybride, dook rond 2010 op in het Matanomeer, waarschijnlijk uitgezet uit een aquarium, en heeft zich sindsdien naar naburige meren verspreid. Voor sommige soorten staat ook het vangen voor de aquariumhandel als bedreiging vermeld.

• kies voor gekweekte dieren in plaats van wildvang – voor sommige soorten komt een groot deel van de handel nog uit het wild, dus vraag de verkoper waar de dieren vandaan komen,
• zet nooit dieren, planten of aquariumwater uit in de natuur,
• houd ze niet als experiment – ze zijn veeleisend en gaan dood in ongeschikte omstandigheden; koop ze pas als je een ingelopen aquarium, stabiel water en een plan voor de nakomelingen hebt,
• houd de nakomelingen zelf, of geef ze door aan een houder die dezelfde soort apart houdt.

Wat je bijhoudt

Temperatuur en TDS om de paar dagen, pH, GH en KH af en toe, waterverversingen met het volume, het zout en de TDS van het nieuwe water, en elke aanvulling. Voor Sulawesi-soorten zijn de algemene waardebereiken onzeker, en je eigen cijfers uit de tijd dat je dieren het goed deden zijn de beste leidraad. Noteer de soort, waar de dieren vandaan komen (kweek of wildvang) en hoeveel je er hebt. Registreer sterfgevallen als verlies in je bestand met de oorzaak, en vrouwtjes met eieren en jonge garnalen als een goed teken. Als je het Advisor-advies vraagt, ziet de Advisor ze in je logboek naast de waterverversingen en metingen van de dagen ervoor.